دانشمندان این ماده را با نتایج مثبت روی موشها آزمایش کردهاند و اکنون بهدنبال همکاری با شرکتهای دارویی برای انجام آزمایشهای بالینی هستند.
یک تیم پژوهشی در دانشگاه فدرال ABC (UFABC) برزیل یک ترکیب شیمیایی جدید تولید کرده است که میتواند در درمان بیماری آلزایمر مؤثر باشد. این تحقیق با بهرهگیری از شبیهسازی رایانهای (in silico)، آزمایشهای سلولی در محیط آزمایشگاه (in vitro) و آزمایشهای حیوانی (in vivo) انجام شد و همهٔ این مراحل نتایج اولیه امیدوارکنندهای داشتهاند. پژوهشگران اکنون بهدنبال یافتن شرکای صنعتی در حوزه داروسازی برای انتقال این ترکیب به مرحلهٔ آزمونهای بالینی هستند.
این ترکیبات که با حمایت بنیاد پژوهشی سائوپائولو (FAPESP) توسعه یافتهاند، بهنسبت بهآسانی قابل تولید هستند و تصور میشود با تجزیهٔ پلاکهای بتاآمیلوئید در مغز افراد مبتلا به آلزایمر عمل میکنند. این پلاکها زمانی شکل میگیرند که قطعات پپتید آمیلوئید بین سلولهای عصبی تجمع مییابند و موجب التهاب و اختلال در انتقال پیامهای عصبی میشوند.
این پژوهش توضیح میدهد که این ترکیبات بهعنوان «شِلاتکنندهٔ مس» عمل میکنند؛ بهاین معنا که به مقادیر اضافی مس موجود در پلاکهای بتاآمیلوئید متصل میشوند، آنها را تجزیه میکنند و به کاهش علائم مرتبط با بیماری کمک میکنند. در آزمایشهای انجامشده روی موشها، این ترکیب باعث بهبود حافظه، کاهش مشکلات جهتیابی فضایی و یادگیری، و ایجاد تغییرات بیوشیمیایی سازگار با معکوس شدن تشکیل پلاکهای بتاآمیلوئید شده است.
کنترل مس بهعنوان راهبرد درمانی آلزایمر
ژیزل سرکیارو، استاد مرکز علوم طبیعی و انسانی دانشگاه UFABC که این مطالعه را هماهنگ کرده است، توضیح میدهد: «حدود یک دهه پیش، مطالعات بینالمللی به تأثیر یونهای مس در تجمع پلاکهای بتاآمیلوئید اشاره کردند. مشخص شد که جهشهای ژنتیکی و تغییرات آنزیمهایی که در انتقال مس در سلولها نقش دارند میتوانند منجر به تجمع این عنصر در مغز شوند و زمینه را برای تجمع پلاکها فراهم کنند. بنابراین، تنظیم تعادل مس در بدن به یکی از محورهای اصلی درمان آلزایمر تبدیل شده است.»
با تکیه بر این یافتهها، تیم پژوهشی مجموعهای از مولکولها را طراحی کرد که قادر به عبور از سد خونی-مغزی بوده و میتوانند مس موجود در پلاکهای بتاآمیلوئید را خارج کنند. از میان ده مولکول تولیدشده برای این پروژه، سه مولکول برای آزمایش روی موشهای مبتلا به آلزایمر انتخاب شدند. یکی از این کاندیداها نتایج بسیار قوی نشان داد و هم اثربخشی و هم ایمنی آن به اثبات رسید.
این پژوهش موضوع پایاننامه دکتری ماریا ل. م. کامارگو، دریافتکننده بورس FAPESP، پایاننامه کارشناسی ارشد جیووانا برتازو و پروژه تحقیقاتی دوره کارشناسی آگوستو فاریا بود. همچنین، گروه پژوهشی به سرپرستی کلبِر تیاغو دو اولیویرا، استاد دانشگاه فدرال سائوکارلوس (UFSCar)، در سنتز یکی از ترکیبات مورد مطالعه به تیم کمک کرد.
کاهش التهاب عصبی و بازگرداندن تعادل مس در مغز
در آزمایشهای انجامشده روی موشها، این ترکیب باعث کاهش التهاب عصبی و استرس اکسیداتیو شد و تعادل مس در هیپوکامپ، منطقهای از مغز که با حافظه مرتبط است، بازگردانده شد. حیواناتی که با این ماده درمان شدند، همچنین بهبود قابل توجهی در جهتیابی فضایی نشان دادند.
علاوه بر نتایج رفتاری، آزمایشها نشان داد که این ترکیب برای سلولهای هیپوکامپ یا خود حیوانات سمی نبوده و نشانههای حیاتی آنها در طول آزمایش تحت کنترل قرار داشت. شبیهسازیهای رایانهای نیز توانایی مولکول در عبور از سد خونی-مغزی و هدفگیری مستقیم نواحی آسیبدیده را تأیید کردند.
بیماری آلزایمر یک اختلال نورودژنراتیو پیچیده و چندعاملی است که هنوز درمان یا علت مشخصی برای آن پیدا نشده است. با وجود شیوع بالای این بیماری، تخمین زده میشود حدود ۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان به آلزایمر مبتلا باشند؛ گزینههای درمانی محدود هستند و تنها به کاهش علائم کمک میکنند یا شامل داروهای پیچیدهای مانند آنتیبادیهای مونوکلونال میشوند.
مطالعه دانشگاه UFABC منجر به ثبت یک اختراع شده و پژوهشگران اکنون به دنبال همکاری با شرکتها برای آغاز آزمایشهای بالینی انسانی هستند. ژیزل سرکیارو با خوشحالی میگوید: «این مولکول بسیار ساده، ایمن و مؤثر است. ترکیبی که ما توسعه دادهایم، بسیار ارزانتر از داروهای موجود است. بنابراین، حتی اگر فقط برای بخشی از جمعیت کارایی داشته باشد، با توجه به اینکه بیماری آلزایمر علل متعددی دارد، این یک پیشرفت بزرگ نسبت به گزینههای فعلی محسوب میشود.»
منبع خبر : scitechdaily.com
نظرات کاربران